ChieuSau.comChiều Sâu
Lặn biển nhập môn

Lặn ống thở là gì: cần những gì, sẽ thấy gì và vì sao người mới nên bắt đầu từ đây

Lặn ống thở là nằm sấp trên mặt nước, úp mặt nạ xuống và thở qua một ống nhựa nhỏ để ngắm rạn san hô bên dưới. Cần gì, thấy gì, giữ an toàn ra sao.

A snorkeler floating face down on calm turquoise water, seen from below, sunlight rippling around them, small colorful reef fish swimming over shallow coral far beneath

Lặn ống thở là cách đơn giản nhất để nhìn xuống biển: bạn nằm sấp trên mặt nước như một chiếc lá trôi, úp mặt nạ xuống, thở qua một ống nhựa cong nhô lên khỏi mặt nước, và cứ thế ngắm thế giới bên dưới mà không cần lặn sâu. Bạn không mang bình khí, không cần chứng chỉ, chỉ cần biết nổi thoải mái, có người đi cùng và một vùng nước yên.

Chính vì đơn giản nên lặn ống thở hay bị xem nhẹ. Thật ra nó là cánh cửa đầu tiên của cả ngành lặn biển: nhiều người làm nghề lặn kể rằng họ bắt đầu từ một buổi úp mặt xuống nước, thấy một con cá hề ló ra khỏi hải quỳ, và từ đó không rời biển được nữa. Mục từ này đi qua bộ đồ nghề, những gì bạn sẽ thấy, những hiểu lầm thường gặp và các nguyên tắc để buổi đầu tiên vừa an toàn vừa đáng nhớ.

Lặn ống thở diễn ra thế nào

Hình dung bạn đang nằm trên một tấm kính lớn đặt ngay trên mặt biển. Mặt nạ chính là tấm kính ấy: nó giữ một lớp không khí trước mắt, nhờ vậy mắt nhìn rõ dưới nước. Ống thở là một đoạn ống cong, đầu dưới có miếng ngậm, đầu trên nhô khỏi mặt nước sau gáy. Bạn thở bằng miệng qua ống, chậm và đều, còn mặt thì cứ úp xuống ngắm.

Phần lớn thời gian, người lặn ống thở chỉ ở trên mặt nước. Họ bơi nhẹ bằng chân, thường mang thêm đôi chân vịt để mỗi cú đạp đi xa hơn mà ít mỏi. Vì thân người nằm ngang trên mặt nước, những gì bạn thấy phụ thuộc vào độ trong của nước và độ nông của rạn. Ở một bãi đá ven bờ hay một rạn san hô nông, nước trong, chỉ nổi trên mặt thôi cũng đủ thấy đàn cá bơi ngang, san hô xoè tán, những con cầu gai nằm im trong khe đá.

Có người lặn ống thở hít một hơi rồi chúi xuống một đoạn ngắn để nhìn gần hơn. Đó đã là bước sang việc nín thở dưới nước, và nó có rủi ro riêng mà người mới không nên tự thử. Với buổi đầu, cứ ở trên mặt nước là đủ đẹp rồi.

Bộ đồ nghề cơ bản và vì sao cần từng món

Lặn ống thở chỉ cần vài món, nhưng mỗi món có lý do của nó. Dưới đây là bảng tra nhanh, gọi theo tên chung chứ không theo hãng nào.

MónNó làm gìĐiều nên biết
Mặt nạ lặnGiữ một lớp không khí trước mắt để nhìn rõ dưới nướcPhải che cả mũi; kính bơi thường không thay được vì không che mũi
Ống thởCho bạn thở khi mặt úp xuống nướcMiếng ngậm vừa miệng thì đỡ mỏi hàm; nước vào ống là chuyện bình thường
Chân vịtBiến cú đạp yếu thành lực đẩy mạnhVừa chân, không cấn gót, đạp chậm từ hông chứ không đạp từ đầu gối
Áo phao hoặc áo nổiGiữ người nổi mà không cần cố sứcRất nên mặc với người mới, trẻ em và người bơi chưa vững
Áo chống nắng tay dàiChe lưng và vai, chỗ phơi nắng suốt buổiLưng người lặn ống thở thường cháy nắng trước tiên
Giày lội nướcBảo vệ bàn chân khi xuống nước từ bãi đáBãi đá ven bờ có cầu gai, vỏ sò sắc, đá trơn

Vì sao mặt nạ phải che mũi? Một là để bạn không hít nước vào mũi. Hai là khi xuống thấp hơn mặt nước một chút, nước ép lên mặt nạ, và chỉ khi mũi nằm trong mặt nạ thì bạn mới thở nhẹ ra mũi để cân lại áp lực, không để mặt nạ hút chặt vào mặt.

Bạn sẽ thấy gì khi úp mặt xuống

Buổi sáng lặng gió, nước trong như thạch. Bạn nằm úp trên mặt nước, nghe tiếng thở của chính mình rít qua ống, đều như sóng vỗ. Bên dưới, một mảng san hô hình cành như cây bonsai xoè ra, và giữa các nhánh có những đốm xanh lam nhỏ xíu chui ra chui vào. Một con cá có sọc vàng đen bơi tới, nghiêng mình nhìn bạn một lúc rồi bỏ đi như thể bạn chẳng có gì đáng xem.

Khoảnh khắc ấy là thứ khiến nhiều người mê biển. Ở vùng nước nông có ánh nắng, rạn san hô là nơi đông vui nhất: cá thia, cá bướm, cá hề sống trong hải quỳ, cá mó gặm san hô kêu lạo xạo, sao biển nằm trên cát, hải sâm bò chậm rì. Nếu may, bạn gặp một con rùa biển bơi ngang hay một đàn cá đi thành dòng như sợi chỉ bạc.

Có hai điều sẽ làm bạn ngạc nhiên. Thứ nhất, nhìn qua mặt nạ, mọi thứ trông to hơn và gần hơn thực tế, vì ánh sáng bị bẻ cong khi đi từ nước vào lớp không khí trong mặt nạ. Con cá bạn tưởng ở ngay trước mũi thật ra còn xa hơn một chút. Thứ hai, biển rất ồn: tiếng lách tách của tôm, tiếng cá gặm san hô, tiếng sóng xa, những âm thanh mà trên bờ bạn không bao giờ nghe thấy.

Hiểu lầm thường gặp về lặn ống thở

Vì quá quen thuộc nên lặn ống thở có nhiều điều người ta tưởng đúng mà không phải vậy.

Hiểu lầmĐiều thật sự đúng
Không biết bơi thì không lặn ống thở đượcNhiều người bơi yếu vẫn ngắm được nếu mặc áo phao và có người hướng dẫn kèm sát; nhưng phải nói rõ với người hướng dẫn mình bơi chưa vững
Lặn ống thở không có gì nguy hiểmRủi ro vẫn có: dòng chảy kéo ra xa, kiệt sức, tàu thuyền chạy qua, say nắng, chuột rút; vì vậy mới cần đi theo nhóm và nghe hướng dẫn
Ống thở càng dài thở càng dễỐng quá dài làm khí cũ đọng lại trong ống, hít vào lại chính hơi mình vừa thở ra; ống thở được làm dài vừa phải là có lý do
Ra giữa biển thì thấy nhiều cá hơnSinh vật đông nhất thường ở rạn nông gần bờ, nơi có ánh sáng và chỗ trú; nước sâu giữa biển nhìn xuống có khi chỉ là màu xanh thẳm
Đứng nghỉ trên san hô một chút không saoMỗi nhánh san hô là quần thể của rất nhiều con vật nhỏ, lớn lên rất chậm; dẫm một lần có thể làm gãy phần mất nhiều năm mới mọc lại

Điều cuối cùng đáng nhớ nhất: khi mỏi, hãy nằm ngửa trên áo phao mà nghỉ, hoặc bơi về chỗ cát trống, đừng tìm chỗ đứng trên rạn.

Những nguyên tắc an toàn căn bản

Đi cùng người khác, không lặn một mình. Dù chỉ ở trên mặt nước, có người cùng nhìn nhau là có người nhận ra khi bạn mệt hay trôi xa. Với người mới, tốt nhất là đi theo nhóm có người hướng dẫn quen vùng nước đó.

Hỏi về dòng chảy và thuỷ triều trước khi xuống nước. Một vùng nước nhìn phẳng lặng vẫn có thể có dòng chảy ngầm. Người địa phương, người hướng dẫn và biển cảnh báo của bãi tắm là nguồn tin nên nghe.

Mặc áo phao nếu bơi chưa vững. Áo phao không làm bạn kém đi, nó cho bạn thảnh thơi ngắm thay vì lo giữ mình nổi. Trẻ em luôn mặc áo phao và luôn có người lớn kèm sát trong tầm tay.

Để ý tàu thuyền. Người lặn ống thở nằm sát mặt nước, từ trên tàu rất khó thấy. Chỉ lặn ở khu vực được cho phép, tránh luồng tàu, và nghe theo người điều hành trên thuyền.

Biết giới hạn sức mình. Lạnh, run, mỏi chân, hoa mắt là lúc nên quay vào. Buổi lặn đầu nên ngắn, gần bờ hoặc gần thuyền, quay về khi còn sức chứ không đợi kiệt sức.

Có chuyện thì gọi người. Thấy ai đó gặp nạn dưới nước, hãy gọi to người hướng dẫn, nhân viên cứu hộ và gọi 115, làm theo người có chuyên môn. Người bơi yếu đừng tự lao ra cứu.

Lặn ống thở với trẻ em và cả gia đình

Nhiều gia đình biết đến biển lần đầu qua một buổi lặn ống thở. Với trẻ nhỏ, buổi ấy nên bắt đầu ở chỗ nước nông sát bờ, nơi bé có thể đứng chạm cát, chỉ cần cúi mặt xuống là thấy cá nhỏ lượn quanh chân. Mặt nạ phải vừa khuôn mặt nhỏ, không phải mặt nạ người lớn đeo tạm, vì nước sẽ lọt vào liên tục làm bé sợ.

Một cách hay là tập ở hồ bơi hay chỗ nước đứng trước: đeo mặt nạ, ngậm ống thở, úp mặt xuống và thở thật chậm. Phần khó nhất với trẻ thường không phải bơi mà là làm quen với cảm giác thở bằng miệng khi mặt ở dưới nước. Khi bé đã thoải mái, ra biển sẽ vui hơn nhiều.

Đừng biến buổi lặn thành cuộc đua xem ai thấy nhiều loài hơn. Thay vào đó, rủ bé kể lại một con cá nó thích nhất, nó có màu gì, bơi kiểu gì. Một đứa trẻ nhớ được dáng bơi của một con cá ngựa sẽ nhớ biển lâu hơn đứa đếm được hai mươi con cá mà không nhìn kỹ con nào. Và luôn nhớ: trẻ em dưới nước phải có người lớn trong tầm tay, không rời mắt dù chỉ một phút.

Từ ống thở đến những bước tiếp theo

Với nhiều người, lặn ống thở là đủ: những rạn san hô đẹp nhất thường nằm ở vùng nước nông có nắng, nơi người nổi trên mặt nước đã thấy rõ. Nhưng nếu buổi ấy khiến bạn muốn xuống gần hơn, ở lâu hơn, có hai con đường tiếp theo là lặn bình khí và lặn tự do.

Cả hai đều phải học bài bản. Lặn bình khí cần một khoá học với huấn luyện viên được chứng nhận, kết thúc bằng chứng chỉ, và luôn lặn cùng bạn lặn theo hướng dẫn của trung tâm. Lặn tự do, tức nín thở mà xuống, cũng có khoá học riêng, vì nín thở dưới nước có những rủi ro mà cơ thể không báo trước. Không có con đường tự học nào an toàn cho hai môn này.

Trong lúc chờ, những kỹ năng của lặn ống thở chính là nền tảng: thở chậm và đều qua miệng, nằm yên trên mặt nước, đạp chân vịt nhẹ nhàng, nhìn mà không chạm. Người có thói quen ấy từ buổi lặn ống thở thường trở thành người lặn bình khí cẩn thận và nhẹ nhàng với rạn san hô về sau.

Câu hỏi thường gặp

Lặn ống thở có cần biết bơi không?

Biết bơi giúp bạn tự tin và an toàn hơn nhiều. Người bơi yếu vẫn có thể ngắm nếu mặc áo phao, ở vùng nước yên, đi cùng người hướng dẫn và nói rõ trước với họ là mình bơi chưa vững để được kèm sát.

Vì sao đeo kính bơi không ngắm được như mặt nạ lặn?

Kính bơi không che mũi, nên khi xuống thấp hơn mặt nước một chút bạn không thể thở ra mũi để cân áp lực, kính sẽ ép vào mắt. Mặt nạ lặn che cả mắt lẫn mũi, ôm khuôn mặt rộng hơn và cho tầm nhìn thoáng hơn.

Nước vào ống thở thì phải làm sao?

Nước lọt vào ống là chuyện rất thường gặp, nhất là khi có sóng. Người mới nên ngẩng đầu lên khỏi mặt nước, bỏ ống ra thở bình thường cho lại sức rồi mới tiếp tục. Người hướng dẫn sẽ chỉ thêm cách thổi sạch ống khi bạn đã quen.

Trẻ em mấy tuổi thì lặn ống thở được?

Không có một con số chung cho mọi bé. Điều quan trọng hơn tuổi là bé có thoải mái với nước không, có mặt nạ vừa mặt không, có mặc áo phao và có người lớn kèm sát trong tầm tay không. Nên tập ở chỗ nước nông sát bờ trước.

Lặn ống thở có hại cho rạn san hô không?

Bản thân việc ngắm từ mặt nước gần như không hại gì. San hô chỉ bị tổn thương khi người lặn đứng lên rạn, đá chân vịt vào, chạm tay hoặc bẻ mang về. Nằm yên trên mặt nước, giữ khoảng cách và chỉ nhìn là đủ để rạn còn nguyên cho người sau.

Lặn ống thở xong có muốn học lặn bình khí thì bắt đầu thế nào?

Hãy tìm một khoá học nhập môn do huấn luyện viên được chứng nhận dạy, có phần lý thuyết, tập ở nước tĩnh rồi mới ra biển, kết thúc bằng chứng chỉ. Nếu có bệnh về tim, phổi, tai mũi họng hay đang mang thai, hãy hỏi bác sĩ trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138